Praktische tips voor het kopen van een verbindingsmiddel

Er is een groot aanbod van verschillende soorten verbindingsmiddelen voor persoonlijke valbeveiliging. Om tot een goede keus te komen vind je hieronder een overzicht van de belangrijkste aandachtspunten waar je op moet letten voordat je een connectiemiddel koopt. 

Verschillende uitvoeringen

Met een connectiemiddel maak je een verbinding tussen het ankerpunt en de harnasgordel. In de basis zijn er 3 verschillende uitvoeringen die gebruikt kunnen worden voor persoonlijke valbeveiliging: een vallijn met een demper, een lijnklemsysteem en een automatische valstopapparaat. De middelen worden met een haak vastgemaakt aan de harnasgordel en het ankerpunt. Afhankelijk van de uitvoering varieert de bewegingsvrijheid van 1,5m tot meer dan 50m. Welk type verbindingsmiddel het meest geschikt is om te gebruiken, is sterk afhankelijk van de situatie.

 

LIJN MET DEMPER - Dit type verbindingsmiddel is een van de meest voorkomende uitvoeringen omdat het makkelijk in gebruik is en een relatief lage aanschaf prijs heeft. De schokdemper wordt bij een val uitgetrokken en zorgt ervoor de krachten op het lichaam worden geminimaliseerd. Deze valbeveiligingslijnen zijn in diverse lengtes tot 2m verkrijgbaar. De lijn wordt aan de zijde van de demper vastgemaakt aan het harnas. Voor de bevestiging aan het ankerpunt kan gekozen worden voor een enkele of dubbele lijn. Naast een lijn van kernmantel touw zijn er ook uitvoeringen met een elastische band waardoor de lijn minder lust en de kans kleiner is dat je ergens achterblijft hangen wanneer de lijn op het harnas is weggehangen. Voor laswerk zijn er speciale lijnen gemaakt van Kevlar die minder gevoelig zijn voor lasspetters. Een lijn met demper is geschikt voor situaties met een kort werkbereik en genoeg vrije valhoogte.

 

Hieronder lees je meer over de werking van de schokdemper en de vrije valhoogte. Bekijk hier een selectie uit het assortiment valbeveiligingslijnen met een demper. 

LIJN MET LIJNKLEM - Dit soort verbindingsmiddelen is geschikt voor situaties waar over grotere afstanden bewogen moet worden. Hiervoor zijn zelfs lijnen beschikbaar van meer dan 50m. De werking van het systeem is zeer eenvoudig. Op de lijn zit een loper (de lijnklem) die aan het harnas is bevestigd. Mocht iemand vallen dan klemt de loper zich direct vast op de lijn en wordt de val ook direct gestopt

 

Je hoeft hierdoor geen rekening te houden met een minimale vrije valhoogte. Voor een goede werking is het wel belangrijk dat de loper altijd actief wordt verplaatst, zodat er geen lus ontstaat tussen de gebruiker en het ankerpunt. De meeste van dit soort systemen zijn geschikt om maximaal 30 graden bij de middellijn van het ankerpunt weg te lopen.

 

Hieronder lees je meer over het slingergevaar en het gevaar van een scherpe rand bij een val. Bekijk hier een selectie uit het assortiment lijnklemsystemen.

VALSTOPAPPARATEN - Ook deze verbindingsmiddelen zijn geschikt voor situaties waar over grotere afstanden bewogen moet worden en zijn er uitvoeringen van meer dan 50m verkrijgbaar. Het grote voordeel ten opzichte van de lijnklemsystemen is echter dat de lijn automatisch strak wordt gehouden. Een oprolmechanisme trekt de lijn automatisch in en voorkomt dat er een lus kan ontstaan. Hierdoor houd je tijdens het bewegen ook je beide handen vrij. Bij een val wordt de lijn nagenoeg direct gestopt. 

 

De vrije valhoogte is hierdoor zeer beperkt. Daarom kan een compacte valstopapparaat ook een goed alternatief zijn voor een lijn met demper als er maar een beperkte vrije valhoogte is. Ook de meeste van dit soort systemen zijn geschikt om maximaal 30 graden bij de middellijn van het ankerpunt weg te lopen. 

 

Hieronder lees je meer over het slingergevaar en het gevaar van een scherpe rand bij een val. Bekijk hier een selectie uit het assortiment automatische valstopapparaten.

HAKEN - Hiermee wordt het verbindingsmiddel bevestigd aan het ankerpunt en de gordel. Voor de bevestiging aan de veiligheidsgordel is een kleine haakopening van 17-20mm voldoende. Aan de zijde van het ankerpunt zit meer variatie. Voor bevestiging aan een steigerbuis zijn er speciale musketonhaken met een opening van 57mm. 

 

Alle haken zijn uitgevoerd met een dubbele beveiliging, zodat de haak nooit per ongeluk open kan gaan. De eenvoudige karabijnhaken hebben een schroefsluiting, maar er zijn ook modellen met automatische sluiting, ook wel“Twist lock” genoemd.

Schokdemper

De schokdemper die aan een valbeveiligingslijn zit zorgt ervoor dat de krachten die bij een val vrijkomen worden geminimaliseerd. Deze demper is gemaakt van een speciaal geweven band die bij een val uitscheurt. Hierdoor neemt de band een groot deel van de energie op en blijft de impact op het lichaam beperkt tot maximaal 600kg. Dat is nog steeds een behoorlijke klap, maar ongeveer 4x minder dan een val zonder demper.

Om de kracht bij een eventuele val zo laag mogelijk te houden is het belangrijk om de valhoogte zo klein mogelijk te houden. Daarvoor kies je bij voorkeur een ankerpunt dat boven je schouders zit. Een ander belangrijk voordeel is dat de demper minder ver uitrekt en je minder vrije valhoogte nodig hebt. Wordt er gewerkt op een locatie waar maar weinig vrije valhoogte is, dan kan het gebruik van een valstopapparaat een goed alternatief zijn. Deze stopt een val namelijk direct, waardoor je nauwelijks valhoogte hebt.

Valfactor en vrije valhoogte

De positie van een ankerpunt en het soort verbindingsmiddel dat je daar aan bevestigt heeft niet alleen invloed op je bewegingsvrijheid, maar ook op wat er gebeurt bij een eventuele val. Twee belangrijke punten om rekening mee te houden zijn : de valfactor en de vrije valhoogte.

De valfactor zegt iets over de impact die een val heeft op je lichaam en is afhankelijk van de valhoogte en de lengte van de lijn die de val moet stoppen. Om de impact zo veel mogelijk te beperken kies je bij voorkeur een ankerpunt zo hoog mogelijk boven je en houd je de lijn zo kort mogelijk. Werk je in die situatie met een valstopapparaat dan is de valfactor 0, omdat je nauwelijks valhoogte hebt. Gebruik je een lijn met demper dan is de valfactor in ieder geval kleiner dan 1, omdat je niet over de volle lengte van de lijn naar beneden valt. Is er geen andere mogelijkheid en zit het ankerpunt bij je voeten dan is de valfactor 2. Dit is de meest ongunstige situatie en betekent dat je over 2x de lengte van de lijn naar beneden valt en een maximale impact op het lichaam voelt. Let er ook op dat niet alle verbindingsmiddelen geschikt zijn om een val op te vangen, wanneer ze aan een ankerpunt zijn bevestigd dat onder schouder niveau zit. Lees verderop meer over het gevaar van scherpe randen. 

 

Uitleg valfactor valbeveiliging
De valfactor voor verschillende situaties

Bij een eventuele val wil je geen obstakels tegen komen, waardoor je extra letsel kan oplopen. De afstand tot de ondergelegen vloer of een ander obstakel is de maximale vrije valhoogte die je hebt. Deze bepaalt voor een belangrijk deel welk verbindingsmiddel je kan gebruiken.
 

Bepalen vrije valhoogte bij valbeveiliging
Berekening van de minimale vrije valhoogte

Bij een valstopapparaat heb je over het algemeen (veel) minder vrije valhoogte nodig dan wanneer je een lijn met demper gebruikt. Dit komt omdat de lijn van een valstopapparaat altijd strak staat en bij een val in sommige situaties zelfs nog een beetje wordt ingetrokken. Terwijl een lijn met demper vaak nog deels in een lus hangt, waardoor je die overlengte als extra valhoogte hebt. Daarbij wordt de demper ook nog uitgetrokken, waardoor je nog meer vrije valhoogte nodig hebt. Afhankelijk van de positie van het ankerpunt en het gebruikte bevestigingsmiddel kan de minimaal benodigde vrije valhoogte hierdoor oplopen tot meer dan 6,75m. Let daar dus goed op bij de keuze van de positie van het ankerpunt en het soort verbindingsmiddel dat je gaat gebruiken.
 

Verschil vrije valhoogte lijn met demper en valstopapparaat
Verschil in vrije valhoogte bij gebruik van lijn met demper (l) en valstopapparaat (r)

Slingereffect

Bij gebruik van een verbindingsmiddel met een langere lijnlengte is er nog een derde factor waar op gelet moet worden : het slingereffect. Wanneer iemand wegloopt van een ankerpunt zal hij bij een eventuele val altijd terug geslingerd worden naar het middelpunt van het anker. Hierdoor bestaat het gevaar dat je ergens tegenaan wordt geslingerd. Kijk daarom altijd goed naar de omgeving of er geen obstakels zijn waar je bij een eventuele val tegenaan kunt botsen. 

Een ander gevaar is dat je veel dieper valt, wanneer je onder een (te) grote hoek bent weggelopen van het ankerpunt. Loop je bijvoorbeeld met een 10m lijn weg van het ankerpunt op een balkonrand van 1m breed, dan kan je zomaar 8m of meer naar beneden vallen. Daar is geen enkele valbeveiliging tegen bestand en dit kan tot zeer ernstig letsel leiden. 
 

Slingereffect bij valbeveiliging
Het slinger effect bij een val ver van het ankerpunt

Om de valhoogte en slingerbeweging te beperken mag je daarom bij de meeste verbindingsmiddelen niet meer dan 30 graden weg lopen uit de middenlijn van een ankerpunt. Daarvoor is het belangrijk om vooraf een goed uitgewerkt plan te hebben voor de posities van de ankerpunten. Een (tijdelijke) horizontale verankeringslijn kan een goed alternatief zijn in situaties waar over grotere afstand langs een rand gewerkt wordt. 

Scherpe rand

Een gevaar, waar de laatste jaren steeds meer aandacht voor is gekomen, is het risico op het doorsnijden van de lijn wanneer deze over een scherpe rand knikt of schuurt. Lang niet alle lijnen zijn hier tegen bestand. Deze situatie kom je echter bij veel werkzaamheden tegen, zoals in de hallenbouw, het maken van damwanden en het leggen van stalen dakpanelen.

Valbeveiliging scherpe rand gevaar
Het gevaar van doorscheuren bij een scherpe rand

Vaak is er in deze situaties geen mogelijkheid om het verbindingsmiddel boven de schouders te monteren, waardoor de lijn bij een val een hoek maakt van 90 graden. In dit soort situaties moet een middel gebruikt worden dat speciaal op scherpe randen is getest. Dit wordt ook wel eens aangeduid met de Engelse termen “Edge tested” of “Leading edge”

Deze lijnen hebben een verbeterde weerstand tegen het gevaar van doorscheuren bij een val over dit soort scherpe randen. De rand moet wel glad zijn en mag echter geen kartels hebben of andere oneffenheden waardoor de lijn alsnog kan doorsnijden. Gebruik in die situaties altijd een extra lijnbescherming op de rand.

Dubbel aangelijnd werken

Bij dubbel aangelijnd werken zit de gebruiker altijd vast aan minimaal 1 ankerpunt. Hierdoor is hij altijd 100% gezekerd tegen vallen. Dit is een werkwijze die veel wordt toegepast in bijvoorbeeld de steigerbouw in situaties waar het niet mogelijk is om met een voorloopleuning te werken. Het verbindingsmiddel heeft hiervoor 2 lijnen met een haak die samen aan 1 demper zitten. Dit wordt ook wel een “Y-lijn” genoemd. Er zijn ook systemen met 2 compacte valstopapparaten die direct op een harnas gemonteerd kunnen worden.

Valbeveiliging dubbel aangelijnd werken
Dubbel aangelijnd werken met valbeveiliging

Hoewel de gebruiker altijd is gezekerd, is het geen ideale werkwijze, omdat het omzetten van de haken met de hand gebeurt en de nodige discipline vereist bij het verplaatsen. Het gebruik van een horizontaal of verticaal lijn systeem heeft daarom de voorkeur.

3M valbeveiligingsassortiment

In onze webshop zie je slechts een beperkte selectie van de beschikbare verbindingsmiddelen. Ben je op zoek naar een specifieke toepassing of wil je een vrijblijvend advies voordat je een verbindingsmiddel voor je valbeveiliging gaat kopen? Neem dan contact op met een van onze vestigingen bij jou in de buurt of stuur een bericht dan bellen wij je zo snel mogelijk terug.